ΖΩ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ

Facebook Twitter YouTube

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΦΛΑΒΟΝΟΕΙΔΗ.
Τα φλαβονοειδή είναι ισχυρότατες αντιοξειδωτικές και αντιφλεγμονώδεις ουσίες, οι οποίες βρίσκονται μέσα στις χρωστικές των λουλουδιών, των βοτάνων, των φρούτων και των λαχανικών – και κυρίως στη φλούδα τους. Είναι το ανίκητο όπλο που χρησιμοποιούν τα φυτά για να προστατεύονται από τις επιθέσεις των εχθρών τους (ζιζάνια, μικρόβια). Εμείς ωφελούμαστε ποικιλοτρόπως από αυτές τις ουσίες, όταν τρώμε όλα τα χρωματιστά είδη του φυτικού βασιλείου. Εκείνο που πρέπει οπωσδήποτε να γνωρίζουμε για τα φλαβονοειδή και να τα τιμούμε ιδιαιτέρως στη διατροφή μας είναι ότι διατηρούν την ελαστικότητα και τα νιάτα των αιμοφόρων αγγείων μας.


Ενισχύουν την αντοχή των φλεβών.
Όπως έχει αποδειχτεί από κορυφαίους ερευνητές ήδη από το 1930, τα φλαβονοειδή διατηρούν την υγεία του αγγειακού μας σύστηματος, ενώ γενικότερα προστατεύουν τα κύτταρά μας από τη γήρανση. Ενισχύουν την αντοχή των φλεβών, εξασφαλίζουν την υγιή ροή του αίματος μέσα στα αγγεία και προστατεύουν τα τριχοειδή αγγεία και τις μικρές φλέβες από διαρροές του πλάσματος του αίματος.
Επειδή λοιπόν βελτιώνουν τη φλεβική αιμοκυκλοφορία και μικροκυκλοφορία, μας προστατεύουν από το ενοχλητικό φαινόμενο των πρησμένων αστραγάλων και ανακουφίζουν τις διογκωμένες φλέβες.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η λήψη φλαβονοειδών δίνει τεράστια ανακούφιση (και μάλιστα διαρκείας) σε συμπτώματα όπως οι βραδινές κράμπες, η αίσθηση βάρους, το οίδημα και η φαγούρα στα πόδια αλλά και στις αιμορροΐδες.
Ακόμα και αν η ποιότητα των φλεβών ενός σώματος οφείλεται σε κακά γονίδια, τα φλαβονοειδή έχει αποδειχτεί ότι μπορούν να κάνουν χρυσή δουλειά! Βέβαια, αν κάποιος αρχίσει να ασκεί τους μηρούς και τις γάμπες του και φροντίσει να μην κάθεται συνεχώς επί ώρες – και κυρίως σταυροπόδι, σαφώς θα είναι υπέρ του.

Πού βρίσκονται τα φλαβονοειδή.
Η λέξη φλαβονοειδές προέρχεται από τη λατινική λέξη flavus που σημαίνει κίτρινο. Τα φλαβονοειδή εκτιμάται ότι είναι περίπου 4-6.000 τον αριθμό. Είναι υπεύθυνα για πάρα πολλές από τις λαμπερές κόκκινες, ροζ, ιώδεις, γαλάζιες, κρεμ και κίτρινες αποχρώσεις των φυτών. Ανήκουν στην ευρύτερη οικογένεια των φυτοχημικών ουσιών, οι οποίες αποτελούν το φυσικό αμυντικό οπλοστάσιο των φυτών. Οι επιστήμονες τους έχουν δώσει διάφορα ονόματα.

Ενδεικτικά κάποια από αυτά είναι:
• Κατεχίνες: Βρίσκονται στο πράσινο και μαύρο τσάι, τη μαύρη σοκολάτα και τα σταφύλια.
• Ανθοκυανιδίνες και ανθοκυανίνες: Τις περιέχουν τα κεράσια, οι φράουλες, η φλούδα των κόκκινων μήλων και των κόκκινων σταφυλιών, το κόκκινο κρασί, τα βατόμουρα, η κρανιά, τα μύρτιλλα, τα δαμάσκηνα, τα παντζάρια, το μπρόκολο, το άγριο ραδίκι, το κόκκινο λάχανο, οι μελιτζάνες, τα κόκκινα φασόλια, τα κόκκινα τριαντάφυλλα, οι βιολέτες.
• Κουερσετίνη και ρεσβερατρόλη: Υπάρχουν στη φλούδα των κόκκινων σταφυλιών, των κόκκινων κρεμμυδιών και μήλων, στο κόκκινο κρασί, στο μαύρο και πράσινο τσάι, στα βατόμουρα, τα βερίκοκα, το γκρέιπ φρουτ, τη σίκαλη, τα φασόλια και στα πράσινα φυλλώδη λαχανικά.
• Ισοφλαβόνες: Έχουν επίσης φυτοοιστρογόνα δράση και βρίσκονται στα ρόδια, το σιτάρι και τα όσπρια.
• Ρουτίνη: Στα σπαράγγια και τα εσπεριδοειδή.
• Σιλιμαρίνη: Στις αγκινάρες και το γαϊδουράγκαθο.
• Ναρινγκίνη: Στο γκρέιπφρουτ.
• Τανίνες: Στα ρόδια, τα μαύρο τσάι, τα μούρα και στα φύλλα της βελανιδιάς.
• Εσπεριδίνη και διοσμίνη: Το ανακουφιστικό νέο είναι ότι όλα τα εσπεριδοειδή περιέχουν εσπεριδίνη και διοσμίνη – και κυρίως τα πορτοκάλια. Αυτές οι δύο ουσίες έχουν δοκιμαστεί με μεγάλη κλινική επιτυχία σε προβλήματα αιμοκυκλοφορίας στα πόδια και σε αιμορροΐδες. Επίσης συνεργάζονται πολύ καλά με τη βιταμίνη C ενισχύοντας η μια ουσία τη δράση της άλλης. Σημειωτέον ότι η μεγαλύτερη συγκέντρωση φλαβονοειδών σε όλα τα εσπεριδοειδή βρίσκεται στο λευκό σαρκώδες μέρος του φρούτου (δηλαδή αυτό που πετάμε, μαζί με τη φλούδα!).

Και στα βότανα.
Γνωστά βότανα που περιέχουν φλαβονοειδή είναι ο βασιλικός, ο μαϊντανός, ο άνηθος, η ρίγανη, το θυμάρι, το κάρδαμο, το δεντρολίβανο, το φασκόμηλο, το πιπέρι καγιέν, ο κορίανδρος, η μέντα, το χαμομήλι, το γλυκάνισο, η καλέντουλα. Υπάρχουν επίσης στο σκόρδο.
Χάνονται στο μαγείρεμα;
Το μαγείρεμα των τροφών που περιέχουν φλαβονοειδή – και ειδικά το ψήσιμο (περισσότερο από το βράσιμο) των λαχανικών – περιορίζει τη δράση τους έως και 50%. Η κονσερβοποίηση και η μετατροπή των φρούτων σε χυμούς αφαιρεί σημαντικό μέρος από τα πλεονεκτήματά τους.
Οι ειδικοί πάντως συστήνουν να τις καταναλώνουμε από τη φυσική πηγή τους και όχι από συμπληρώματα διατροφής.

Μπαίνουν και στο οπλοστάσιο κατά του καρκίνου!
Φυσικά υπάρχουν ακόμα καλύτερα νέα. Η δράση των φλαβονοειδών δε σταματά εδώ. Πειράματα κυτταροκαλλιέργειας έδειξαν ότι συμβάλλουν στη μείωση των μεταλλάξεων του κυττάρου, μειώνουν την πιθανότητα για καρκίνο και μπορούν να προλάβουν τις καρδιαγγειακές παθήσεις και τις νευροεκφυλιστικές ασθένειες. Επίσης αποτρέπουν τη συγκόλληση των αιμοπεταλίων και επομένως τη δημιουργία θρόμβων, ενώ μειώνουν την αρτηριακή πίεση. Οι έρευνες βρίσκονται σε εξέλιξη, καθώς υπάρχουν πολλά πράγματα ακόμα να μάθουμε για τις φυτοχημικές ουσίες γενικότερα – στις οποίες ανήκουν και τα φλαβονοειδή.

Γιατί δεν τις παράγει το σώμα μας;
Γιατί άραγε ο οργανισμός μας δεν είναι εξοπλισμένος με αυτές; Όπως μας εξηγεί ο καθηγητής Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και συγγραφέας του βιβλίου «Φυτοχημικές ουσίες της διατροφής με αντιοξειδωτικές και αντικαρκινικές ιδιότητες» Αθανάσιος Βαλαβανίδης: «Οι ανώτερες μορφές ζωής δεν παράγουν τέτοιες ουσίες, γιατί δεν έχουν πάρα πολλούς εχθρούς. Αντίθετα, τα φυτά είναι ακίνητα και ευάλωτα, αφού βρίσκονται στο έλεος κάθε εντόμου που τρυπάει π.χ. τη φλούδα τους. Αφού δεν έχουν άλλο τρόπο να αμυνθούν, παράγουν αυτές τις τοξικές ή αντιοξειδωτικές ουσίες». Golden Magazine
Η αύξηση της διαπερατότητας των τριχοειδών αγγείων είναι χαρακτηριστικό γνώρισμα σε διάφορες παθήσεις. Το φαινόμενο αυτό γίνεται ορατό μετά από συμπτώματα όπως το αιμορραγικό σύνδρομο, η υπέρταση και τα οιδήματα και σε παθήσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, το σκορβούτο ( έλλειψη βιταμίνης C), οι αιμορροΐδες και τα διάφορα έλκη. Πρόσφατες μελέτες με φυτικά εκχυλίσματα φλαβονοειδών απέδειξαν ότι μειώνουν τη διαπερατότητα και την ευθραυστότητα των τοιχωμάτων των τριχοειδών. Η δράση αυτή πιθανόν να οφείλεται στο δεσμό που αναπτύσσεται μεταξύ αυτών και του κολλαγόνου των τοιχωμάτων των τριχοειδών. Επίσης, έχει αποδειχθεί ότι έχουν προστατευτική δράση στην αρτηριοσκλήρωση και αντιοξειδωτική δράση που εμποδίζει την οξείδωση της LDL. Τέτοια δράση παρουσιάζουν οι ανθοκυανίνες, γλυκοσίδες που βρίσκονται κυρίως στο κόκκινο κρασί.
Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν χαμηλό ποσοστό στεφανιαίας νόσου σε γαλλικές πόλεις όπου καταναλώνεται το κόκκινο κρασί. Διάφορες εργαστηριακές αναλύσεις και μελέτες σε πειραματόζωα έχουν δώσει ενδείξεις για μια σειρά θετικών επιδράσεων των φλαβονοειδών στην υγεία, όπως η καταπολέμηση φλεγμονών. Η τανγκερετίνη, για παράδειγμα, που περιέχεται στη φλούδα των κίτρων, έχει αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες.
Επίσης οι φλαβόνες έχουν αντιφλεγμονώδη δράση, πιθανόν λόγω της αναστολής μερικών ενζυμικών συστημάτων που εμπλέκονται στο σχηματισμό και την εξέλιξη της φλεγμονής. Μία ακόμα ευεργετική ιδιότητα των ουσιών αυτών είναι το γεγονός ότι αποτρέπουν το σχηματισμό ελκών, μετριάζουν των πόνο και σταματούν την αιμορραγία. Πρόσφατες μελέτες in vivo σε ποντίκια έδειξαν ότι η μυρικετίνη και ο γναφαλοσίδης ήταν οι πιο αποτελεσματικές ουσίες, ενώ στα κουνέλια ιδιαίτερη δράση είχαν οι κατεχίνες.
Γενικά, φλαβονοειδή θα βρούμε στο κρεμμύδι, στα μούρα, στα μύρτιλλα, στο μπρόκολο, στα μήλα, στις φράουλες, στα δημητριακά, στο κόκκινο κρασί, στο πράσινο και μαύρο τσάι, στα κόκκινα σταφύλια, στη σόγια, στα χόρτα, στο λάχανο, στο κουνουπίδι, στο πορτοκάλι, στο λεμόνι και στη σοκολάτα.
Συμπερασματικά, μέχρι σήμερα έχουν γίνει πολλές έρευνες που αφορούν τις παροχές των φλαβονοειδών στην υγεία μας και τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι ουσίες αυτές είναι ικανές να μας προστατέψουν από καρδιαγγειακά επεισόδια, από καρκινικούς όγκους και από τις βλαβερές ελεύθερες ρίζες. Όμως, οι επιδημιολογικές μελέτες δεν έχουν δώσει σαφή συμπεράσματα. Έρευνα Φινλανδών επιστημόνων, που δημοσιεύθηκε στο British Medical Journal το Φεβρουάριο του 1996, έδειξε ότι οι μειωμένες πιθανότητες θανάτου από καρδιακό επεισόδιο σχετίζονται με την κατανάλωση μήλων και κρεμμυδιών, δύο από τις κυριότερες διατροφικές πηγές φλαβονοειδών, ενώ οι ίδιοι ερευνητές επισήμαναν πιθανή προστασία και από τον καρκίνο του πνεύμονα.

ΠΟΛΥΦΑΙΝΟΛΕΣ - ΟΞΕΙΔΩΤΙΚΟ ΣΤΡΕΣ
Χημικές ουσίες που βρίσκονται στα φυτά. Έχουν ισχυρή αντιοξειδωτική δράση και είναι σημαντικές για την αντιμετώπιση του οξειδωτικού στρες.
Το οξειδωτικό στρες προκαλείται στον οργανισμό από τις ελεύθερες ρίζες(δηλαδή ελεύθερα μόρια οξυγόνου με υψηλή δραστικότητα στα λίπη, τις πρωτεϊνες και το DNA), οι οποίες είναι προϊόντα του φυσιολογικού
μεταβολισμού μας και αν δεν αποβληθούν από τον οργανισμό προκαλούν τον εκφυλισμό των κυττάρων δημιουργώντας μια σειρά προβλημάτων υγείας όπως καρδιαγγειακά νοσήματα, εγκεφαλικό επεισόδιο, καρκίνο, φλεγμονές, πρόωρη γήρανση, αυτοάνοσα νοσήματα.
Οι πολυφαινόλες και τα φλαβονοειδή, χάρη στις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες, βοηθούν τον οργανισμό να απαλλαγεί από τα παραπροϊόντα του μεταβολισμού του και αποτελούν ασπίδα προστασίας για τα κύτταρά μας.
Τον τελευταίο καιρό σε αρκετά άρθρα σχετικά με υγιεινές δίαιτες και την προστασία που παρέχουν οι τροφές απέναντι σε ασθένειες, γίνεται αναφορά στα φλαβονοειδή. Όπως παλαιότερα οι βιταμίνες και τα ιχνοστοιχεία είχαν προσελκύσει το ενδιαφέρον των επιστημόνων, τώρα τα φλαβονοειδή παρουσιάζονται ως ένα συστατικό της καθημερινής μας διατροφής που πιθανόν να συμβάλλει στην προστασία της καρδιάς και στην εμφάνιση καρκίνου και άλλων παθήσεων.
Πολλά φλαβονοειδή έχουν σπασμολυτικές, αντιαλλεργικές, διουρητικές και ανθελμινθικές δράσεις. Η συμβολή τους στην ανθρώπινη υγεία έχει αποδειχθεί σε πολλές περιπτώσεις ευεργετική, καθώς ενεργοποιούν ένζυμα τα οποία μειώνουν την πιθανότητα εμφάνισης συγκεκριμένων τύπων καρκίνου, καρδιακών παθήσεων και εκφυλιστικών παθήσεων που σχετίζονται με τη γήρανση. Κάποιες από αυτές τις ουσίες συμβάλλουν επίσης στην καλύτερη υγεία των δοντιών και τη μείωση της εκδήλωσης κοινών ασθενειών όπως η γρίπη.
Τα κόκκινα φασόλια, το ρόδι και οι διάφοροι τύποι βατόμουρων θεωρούνται τροφές πολύ υψηλής περιεκτικότητας σε φλαβονοειδή, ενώ πολλά κόκκινα και κίτρινα φρούτα και λαχανικά καθώς και κάποιοι ξηροί καρποί αποτελούν επίσης καλές πηγές αυτών των φυτικών συστατικών. Εκτός από τα τρόφιμα, τα φλαβονοειδή μπορούν να προσληφθούν από την κατανάλωση ποτών και αφεψημάτων με χαρακτηριστικά παραδείγματα το κόκκινο κρασί και το πράσινο τσάι.

Φαινόλες.
Οι φαινόλες προστατεύουν τα φυτά από οξειδωτική καταστροφή. Στη ομάδα των φαινολών κατατάσονται περισσότερα από 800 φλαβονοειδή. Τα φλαβονοειδή είναι πολυφαινολικές ενώσεις. Στο ζωικό βασίλειο δεν έχουν βρεθεί φλαβονοειδή μέχρι σήμερα. Ο άνθρωπος παίρνει με την τροφή του περίπου 1gr/ημερησίως.

Κερκετίνη.
Ένα από τα κυριότερα φλαβονοειδή είναι η κερκετίνη. Η κερκετίνη εμποδίζει την οξείδωση της LDL, των πολυακορέστων λιπαρών οξέων και προστατεύει στους χυμούς των εσπεριδοειδών από την αυτοοξείδωση της βιταμίνης C. Τα φλαβονοειδή συμβάλλουν στην προστασία της καρδιάς, στην εμφάνιση καρκίνου και άλλων παθήσεων. Συγκεκριμένα, τα φλαβονοειδή του πορτοκαλιού εμποδίζουν τη δράση ενζύμων που μετατρέπουν κάποια συστατικά του καπνού του τσιγάρου σε καρκινογενείς ουσίες.

Ισοφλαβόνες.
Οι ενώσεις αυτές έχουν έντονο αντιμυκητοκτόνο και αντιμικροβιακή δράση. Επίσης οι ισοφλαβόνες παρουσιάζουν μια σειρά από βιολογικές ιδιότητες. Όπως έδειξαν οι έρευνες, πρόβατα που βόσκουν σε λιβάδια που είναι πλούσια στο φυτό Trifolίum sulterraneum, για μακρά περίοδο, παρουσιάζουν οιστρογόνες ιδιότητες. Τα δύο κυριότερα οιστρογόνα της σόγιας είναι η Γενιστεϊνη και η Δαϊζίνη. Δρουν σαν οιστρογόνα και μειώνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης ορμονοεξαρτώμενων όγκων. Τα φυτοοιστρογόνα, δίνουν στον οργανισμό μια “ορμονική” ενίσχυση, η οποία συμβάλλει στη μείωση της χοληστερόλης, την αύξηση της οστικής πυκνότητας και την ενίσχυση της νευρικής και εγκεφαλικής λειτουργίας.

Κατεχίνες.
Οι κατεχίνες είναι μία ομάδα εξαιρετικά δραστικών ενώσεων οι οποίες ανήκουν στην οικογένεια των φλαβονοειδών. Οι κατεχίνες βρίσκονται στα φύλλα του τσαγιού, γι αυτό και το τσάι είναι η κύρια διατροφική πηγή κατεχινών. Η βιοδραστικότητα των κατεχινών αφορά κυρίως το καρδιαγγειακό σύστημα, την εγκεφαλική λειτουργία και την ενεργοποίηση του μεταβολισμού.
Από όλα τα είδη τσαγιού, το πράσινο τσάι έχει την υψηλότερη περιεκτικότητα σε κατεχίνες λόγω της διαδικασίας παραγωγής του. Αμέσως μετά την συγκομιδή το πράσινο τσάι υποβάλλεται σε θερμική επεξεργασία η οποία αποτρέπει ή σταματά την περαιτέρω οξείδωση των κατεχινών. Συγκρίνοντας το μαύρο τσάι με το πράσινο, το δεύτερο περιέχει πολύ περισσότερο epigallocatechin gallate ή EGCG (κύριο φαινολικό συστατικό τσαγιού) στο οποίο οφείλονται οι περισσότερες αντικαρκινικές ιδιότητες.
H περιεκτικότητα του πράσινου τσαγιού σε κατεχίνες είναι 70%, δηλαδή 90-110mg/μερίδα 200ml.

Ανθοκυανίνες.
Οι ανθοκυανίνες είναι υδροδιαλυτές φλαβονοειδείς χρωστικές ουσίες που κυμαίνονται από κόκκινο σε μπλε, ανάλογα με το pH. Οι χρωστικές αυτές ουσίες προσδίνουν το χαρακτηριστικό χρώμα σε πολλά είδη λαχανικών, όπως στα φραγκοστάφυλα, στον καρπό του σαμπούκου, στα μούρα, στα βατόμουρα, στην μελιτζάνα, στα κόκκινα κρεμμύδια, στο κόκκινο λάχανο. Πάνω από 300 ανθοκυανίνες με διαφορετική δομή έχουν αναγνωριστεί στην φύση. Οι ανθοκυανίνες ενώνονται με μόρια σακχάρων για να σχηματίσουν τις ανθοκυανιδίνες.
Οι ανθοκυανίνες είναι διατροφικά αντιοξειδωτικά. Έχουν αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες, που επηρεάζουν το κολλαγόνο και το νευρικό σύστημα. Προστατεύουν τα όλα τα αγγεία από οξείδωση. Η αντιφλεγμονώδης ικανότητα τους βοηθά να αμβλυνθούν οι αλλεργικές αντιδράσεις.

ΦΑΙΝΟΛΙΚΑ ΟΞΕΑ - ΑΝΘΟΚΥΑΝΕΣ - ΤΑΝΝΙΝΕΣ
Τα φαινολικά οξέα δηλαδή οι φλαβονοειδείς και μη φλαβονοειδείς φαινόλες, είναι υπεύθυνες για το χρώμα στα κρασιά, την λιπαρότητα της γεύσης και τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά τους. Στα φλαβονοειδή οφείλεται το κιτρινωπό χρώμα των λευκών κρασιών και στις ανθοκυάνες ή ανθοκυανίνες το ερυθροϊώδες έως ερυθρό χρώμα των κόκκινων.
Οι ανθοκυάνες έχουν την τάση να δίνουν αδιάλυτα συσσωματώματα με το χρόνο και να σχηματίζουν ίζημα στη φιάλη, προκαλώντας μείωση της έντασης του χρώματος του οίνου.
Στην αποφυγή αυτών των προβλημάτων, οι τανίνες παίζουν καθοριστικό ρόλο διότι:
είναι αντιοξειδωτικές, προστατεύοντας έτσι τις ανθοκυάνες από τις παρενέργειες του οξυγόνου,
έχουν την ιδιότητα να σχηματίζουν σταθερά σύμπλοκα με τις ανθοκυάνες, έντονου χρώματος και μικρής στυφάδας.

Οι τανίνες, περιέχονται στα λευκά και κυρίως στα κόκκινα κρασιά,. η ύπαρξη της τανίνης είναι απαραίτητη στο κόκκινο κρασί, τόσο για να εξισορροπεί τη δομή του, σε σχέση με όλα τα άλλα χαρακτηριστικά του, όσο και για να αυξάνει τη δυναμική παλαίωσης, έτσι ώστε το κρασί να διατηρήσει τη ζωντάνια και το χαρακτήρα του σε βάθος χρόνου. Είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι οι τανίνες προσαρτώνται στις λιπαρές πρωτεΐνες, και αυτό είναι το μυστικό του επιτυχημένου συνδυασμού του κόκκινου κρέατος με το κόκκινο κρασί!

Δεν υπάρχουν σχόλια: